معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی :
حفاظت از آب و خاک نیازمند عبور از پروژه‌محوری و حرکت به سمت تصمیم‌گیری علمی و اثربخش است
به گزارش روابط عمومی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دکتر گوهرگانی در سیزدهمین جلسه شورای راهبردی تحقیقات، آموزش و ترویج آب و خاک، با اشاره به ضرورت تقویت نقش تحقیقات در تصمیم‌سازی‌های اجرایی اظهار داشت: پیش از تصویب و اجرای پروژه‌های بزرگ در حوزه آب و خاک، باید مطالعات فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی با مشارکت متخصصان و مؤسسات تحقیقاتی انجام شود تا از اجرای طرح‌های پرهزینه و کم‌بازده جلوگیری شود. وی با اشاره به برخی پروژه‌های انتقال آب در مناطق مرزی افزود: در بعضی طرح‌ها، به‌رغم وجود اختلاف ارتفاع مناسب میان مبدأ و مقصد انتقال آب و امکان بررسی راهکارهای ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر، زیرساخت‌های گسترده برق و ایستگاه‌های متعدد پمپاژ اجرا شده است؛ در حالی که بررسی دقیق کارشناسی می‌توانست به انتخاب راهکارهای فنی و اقتصادی مناسب‌تری منجر شود.
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از دستاوردهای سازمان تات در تدوین برنامه تحول آب و خاک تصریح کرد: یافته‌های تحقیقاتی در زمینه تولید بذر، مدیریت نیاز آبی محصولات، جلوگیری از فرسایش خاک، افزایش ماده آلی و توسعه کشاورزی حفاظتی باید به دستورالعمل‌ها و بسته‌های اجرایی قابل استفاده در مزارع تبدیل شوند. افزایش ماده آلی خاک؛ ضرورتی برای مقابله با فرسایش و تخریب منابع گوهرگانی با اشاره به وضعیت منابع خاک کشور و اهمیت مقابله با فرسایش خاک اظهار داشت: میزان متوسط فرسایش خاک در کشور حدود ۱۶ تن در هکتار گزارش شده است که ضرورت اتخاذ راهکارهای عملی برای حفاظت از خاک‌های کشاورزی را دوچندان می‌کند.
وی افزود: برداشت مستمر از ظرفیت خاک، کاهش ماده آلی و برهم خوردن تعادل عناصر غذایی، از عوامل مؤثر در تخریب ساختار خاک، افزایش شوری و کاهش توان تولیدی اراضی هستند و برای مقابله با این روند باید برنامه‌های مشخصی برای افزایش کربن آلی و حفظ حاصلخیزی خاک تدوین شود. معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، بازگرداندن بقایای گیاهی به خاک را یکی از کم‌هزینه‌ترین راهکارهای بهبود وضعیت خاک دانست و گفت: سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی باید متوقف شود و با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و علمی، زمینه بازگشت این بقایا به چرخه تولید و حفظ ساختار خاک فراهم شود.
وی همچنین توسعه کشاورزی حفاظتی، مدیریت صحیح عملیات خاک‌ورزی و کاهش تردد غیرضروری ماشین‌آلات در مزارع را از اقدامات ضروری برای کاهش فرسایش و حفظ منابع خاک برشمرد. خرید کودهای حاصل از پسماند؛ مشروط به رعایت استانداردهای کیفی گوهرگانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تکلیف پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم پیشرفت برای خرید سالانه یک‌ونیم میلیون تن کود آلی حاصل از فرایند بازیافت پسماند اظهار داشت: اجرای این تکلیف قانونی نباید بدون توجه به کیفیت، سلامت و استانداردهای فنی محصولات تولیدشده انجام شود.
وی با اشاره به مخاطرات احتمالی استفاده از کمپوست‌های غیراستاندارد افزود: ترکیب نامتجانس پسماندهای شهری، ضایعات مختلف و مواد آلاینده در فرایند تولید کمپوست، در صورت نبود نظارت و کنترل کیفی می‌تواند موجب ورود فلزات سنگین و سایر آلاینده‌ها به خاک و منابع آب شود. معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر الزامات ماده ۱۶ قانون حفاظت از خاک تصریح کرد: محصولات حاصل از بازیافت پسماند باید فرایند ثبت کودی و ارزیابی استانداردهای لازم را طی کنند و کیفیت آن‌ها از طریق نمونه‌برداری معتبر و آزمایش در آزمایشگاه‌های صلاحیت‌دار مورد بررسی قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: پس از احراز کیفیت و سلامت محصولات، می‌توان از ظرفیت‌های قانونی و حمایتی برای توسعه مصرف کودهای آلی استاندارد در بخش کشاورزی استفاده کرد؛ موضوعی که هم به مدیریت پسماند کمک می‌کند و هم می‌تواند در بهبود حاصلخیزی خاک مؤثر باشد. ضرورت تبدیل یافته‌های تحقیقاتی به راهکارهای اجرایی معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در ادامه با تأکید بر اهمیت انتقال دانش به عرصه تولید گفت: ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی کشور باید بیش از گذشته در خدمت حل مسائل عملی کشاورزی قرار گیرد و نتایج مطالعات در قالب راهکارهای قابل اجرا در اختیار مدیران، کارشناسان و بهره‌برداران قرار داده شود.
وی همچنین بر ضرورت تقویت آموزش و انتقال تجربه‌های موفق کشاورزان پیشرو تأکید کرد و افزود: پیوند میان مراکز تحقیقاتی و بهره‌برداران می‌تواند زمینه افزایش نفوذ دانش، کاهش مصرف نهاده‌ها و ارتقای بهره‌وری منابع آب و خاک را فراهم کند. گوهرگانی در پایان، شوراهای راهبردی را فرصتی برای تبدیل ظرفیت‌های علمی سازمان تات به پشتوانه تصمیم‌گیری‌های اجرایی دانست و تأکید کرد: دستاوردهای این شوراها باید در برنامه‌ریزی‌های ملی و سیاست‌گذاری‌های آینده بخش کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد تا حفاظت از منابع آب و خاک و تأمین امنیت غذایی برای نسل‌های آینده با پشتوانه علمی و اجرایی دنبال شود.
