تأکید بر مشارکت کارکنان و کاربردی‌سازی آموزش‌ها در محیط کار

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، محقق بخش مطالعات اقتصادی و اجتماعی مرکز تحقیقات ایلام گفت: یادگیری فعال با افزایش مشارکت فراگیران، تقویت تفکر انتقادی و پیوند محتوای آموزشی با مسائل واقعی محیط کار، زمینه ارتقای اثربخشی آموزش کارکنان و بهبود عملکرد حرفه‌ای آنان را فراهم می‌کند.

مژگان خوش‌مرام اظهار کرد: دوره آموزشی «یادگیری فعال» ویژه کارکنان مرکز تحقیقات، به همت اداره آموزش کارکنان این مرکز برگزار شد و هدف آن آشنایی شرکت‌کنندگان با رویکردهای نوین آموزشی، ارتقای اثربخشی فرایند یادگیری و ترویج روش‌های مشارکت‌محور و کاربردی در محیط سازمانی بود.

وی با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه‌های متداول آموزش افزود: یادگیری فرایندی مستمر و تحول‌آفرین است که از طریق تجربه، آموزش، تمرین و تعامل با محیط شکل می‌گیرد و می‌تواند به تغییرات پایدار در دانش، نگرش، مهارت و رفتار افراد منجر شود؛ بنابراین، صرف انتقال اطلاعات و برگزاری کلاس آموزشی لزوماً به معنای تحقق یادگیری نیست، بلکه زمانی می‌توان از یادگیری اثربخش سخن گفت که افراد بتوانند آموخته‌های خود را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرند.

این محقق با تشریح مفهوم یادگیری فعال و تفاوت آن با یادگیری منفعل و روش‌های سنتی آموزش بیان کرد: در شیوه‌های سنتی، معمولاً مدرس نقش اصلی را در انتقال مطالب بر عهده دارد و فراگیران بیشتر شنونده هستند، اما در یادگیری فعال، شرکت‌کنندگان از طریق مشارکت ذهنی و عملی، طرح پرسش، تبادل نظر، تحلیل موضوعات و انجام فعالیت‌های آموزشی، نقش مؤثرتری در شکل‌گیری فرایند یادگیری ایفا می‌کنند.

خوش‌مرام با برشمردن مزایای یادگیری فعال ادامه داد: افزایش مشارکت فراگیران، تقویت تفکر انتقادی، ماندگاری بیشتر آموخته‌ها، ارتقای مهارت حل مسئله، تقویت مهارت‌های ارتباطی و کار گروهی، افزایش انگیزه و اعتمادبه‌نفس و فراهم‌شدن امکان دریافت بازخورد سریع، از مهم‌ترین مزایای این رویکرد آموزشی به شمار می‌روند.

وی تأکید کرد: در طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی کارکنان، باید ارتباط محتوای آموزشی با نیازهای شغلی و مسائل واقعی محیط کار مورد توجه قرار گیرد تا آموزش‌ها از سطح انتقال اطلاعات فراتر رفته و به بهبود عملکرد حرفه‌ای و افزایش توانمندی کارکنان منجر شوند.

این مدرس دوره با اشاره به ویژگی‌های یادگیری بزرگسالان گفت: تجربه‌های قبلی افراد، کاربردی‌بودن مطالب، آگاهی از چرایی یادگیری و تمایل به مشارکت در فرایند آموزش، از عوامل مهم در یادگیری بزرگسالان است. بر همین اساس، محتوای دوره‌های آموزشی باید متناسب با وظایف، مسئولیت‌ها و چالش‌های واقعی محیط کار طراحی شود تا اثربخشی آموزش‌ها افزایش یابد.

وی در ادامه به تشریح روش‌های تدریس فعال پرداخت و افزود: ایفای نقش، بحث گروهی، حل مسئله، آموزش به همکاران، یادگیری پروژه‌محور، بارش فکری و مطالعه موردی از جمله روش‌هایی هستند که با فراهم‌کردن زمینه مشارکت و تعامل بیشتر فراگیران، می‌توانند به تعمیق یادگیری و تقویت توانایی‌های فردی و گروهی کمک کنند.

خوش‌مرام با تأکید بر تغییر نقش مدرس در رویکردهای نوین آموزشی اظهار کرد: مدرس در یادگیری فعال صرفاً انتقال‌دهنده اطلاعات نیست، بلکه به‌عنوان طراح و تسهیلگر یادگیری، مسئولیت ایجاد فرصت مشارکت، طرح پرسش‌های مناسب، هدایت بحث‌ها، ایجاد انگیزه و ارائه بازخورد سازنده را بر عهده دارد.

وی افزود: در مقابل، فراگیر نیز باید با مشارکت فعال، پرسشگری، به‌اشتراک‌گذاری تجربه‌ها، همکاری با دیگران و پذیرش مسئولیت یادگیری، نقش مؤثری در فرایند آموزش داشته باشد؛ زیرا یادگیری عمیق و ماندگار در نتیجه تعامل مستمر میان مدرس و فراگیر شکل می‌گیرد.

این محقق همچنین ایجاد محیطی امن و حمایتگر را از الزامات تحقق یادگیری فعال دانست و گفت: فراگیران باید بتوانند بدون نگرانی از قضاوت‌شدن، پرسش‌های خود را مطرح کنند، دیدگاه‌هایشان را بیان کنند، اشتباهات خود را بپذیرند و از تجربه‌های یکدیگر بیاموزند. در این میان، ارائه بازخورد به‌موقع و سازنده نیز در تداوم یادگیری و بهبود عملکرد فراگیران نقش مؤثری دارد.