در راستای تبیین الگوی کشت آبزیان؛
برگزاری دوره تخصصی «بهداشت تغذیه آبزیان» در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، دوره آموزشی تخصصی «بهداشت تغذیه آبزیان» با هدف توسعه آموزش‌های کاربردی، انتقال دانش روز و ارتقای دانش فنی در حوزه آبزی‌پروری، با تدریس سهیل علی‌نژاد، متخصص بهداشت و بیماری‌های آبزیان و عضو هیئت علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در سالن جلسات شهید کلامی مرکز برگزار شد. در این دوره، اصول علمی تغذیه آبزیان، مدیریت مصرف خوراک، عوامل مؤثر بر رشد و سلامت ماهیان و راهکارهای پیشگیری از بیماری‌های تغذیه‌ای با رویکردی علمی و کاربردی مورد بررسی قرار گرفت.
مدیریت علمی تغذیه؛ عاملی مؤثر در افزایش بهره‌وری تولید
علی‌نژاد با تشریح نقش تغذیه در رشد، سلامت و عملکرد تولیدی آبزیان، بر ضرورت تنظیم جیره غذایی متناسب با گونه، سن، وزن و مرحله رشد ماهیان تأکید کرد. در این بخش، نقش پروتئین‌ها، چربی‌ها، کربوهیدرات‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی در تأمین نیازهای غذایی آبزیان و اهمیت تعادل انرژی و پروتئین در جیره تشریح شد. همچنین با توجه به سهم قابل‌توجه خوراک در هزینه‌های تولید آبزی‌پروری، بر مدیریت اصولی غذادهی، جلوگیری از مصرف بیش از نیاز و کاهش هدررفت خوراک به‌عنوان راهکارهایی برای کنترل هزینه‌ها و بهبود بازده تولید تأکید شد.
کیفیت آب و مدیریت غذادهی در حفظ سلامت ماهیان
از دیگر محورهای این دوره، بررسی ارتباط میان شرایط محیطی و عملکرد تغذیه‌ای آبزیان بود. در این بخش، تأثیر دمای آب، میزان اکسیژن محلول و شرایط پرورشی بر اشتها، مصرف خوراک و سلامت ماهیان مورد بررسی قرار گرفت. همچنین روش‌های محاسبه میزان خوراک روزانه بر اساس وزن توده زنده ماهیان، شرایط محیطی و نیاز غذایی آن‌ها تشریح شد و کاربرد روش‌های مختلف غذادهی، از شیوه‌های دستی تا تجهیزات نیمه‌اتوماتیک و اتوماتیک، مورد توجه قرار گرفت. در این زمینه، بر ضرورت تنظیم برنامه غذادهی متناسب با نیاز ماهیان تأکید شد؛ زیرا مصرف بیش از حد خوراک، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، می‌تواند موجب تجمع مواد آلی، افت کیفیت آب و افزایش احتمال بروز مشکلات بهداشتی در محیط‌های پرورشی شود.
پیشگیری از بیماری‌های تغذیه‌ای با کنترل کیفیت خوراک
بخش دیگری از آموزش به بررسی عوامل تغذیه‌ای مؤثر بر بروز بیماری‌ها و اختلالات متابولیکی در آبزیان اختصاص داشت. پیامدهای کمبود یا عدم تعادل مواد مغذی، استفاده از خوراک نامرغوب، اکسیدشدن چربی‌ها و احتمال آلودگی مواد اولیه خوراک به قارچ‌ها و سموم مرتبط از جمله موضوعات مطرح‌شده در این بخش بود. همچنین بر اهمیت شناسایی به‌موقع نشانه‌های اختلالات تغذیه‌ای، تأمین خوراک سالم و متناسب با نیازهای ماهیان و رعایت اصول بهداشتی در تمام مراحل تهیه و مصرف خوراک تأکید شد. رعایت این اصول می‌تواند در کاهش تلفات، حفظ سلامت آبزیان و بهبود کیفیت محصولات نهایی نقش مؤثری داشته باشد.
انبارداری اصولی و رعایت الزامات بهداشتی خوراک آبزیان
اصول حمل‌ونقل، نگهداری و انبارداری بهداشتی خوراک نیز از دیگر مباحث این دوره بود. در این بخش، کنترل دما و رطوبت انبار، تأمین تهویه مناسب، پیشگیری از نفوذ آفات و جوندگان و رعایت فاصله مناسب کیسه‌های خوراک از کف و دیوارها تشریح شد. همچنین بر ضرورت تهیه خوراک از منابع معتبر، بررسی مشخصات و تاریخ مصرف محصولات و رعایت اصول نمونه‌برداری برای ارزیابی آزمایشگاهی و اطمینان از کیفیت و سلامت خوراک تأکید شد. رعایت این الزامات، ضمن کاهش احتمال فساد و آلودگی خوراک، به حفظ سلامت ماهیان و بهبود مدیریت بهداشتی واحدهای پرورشی کمک می‌کند.
تغذیه سالم؛ پیوند بهره‌وری اقتصادی و آبزی‌پروری پایدار
در بخش پایانی، ارتباط میان بهداشت تغذیه آبزیان، بهره‌وری اقتصادی و حفاظت از محیط‌زیست مورد بررسی قرار گرفت. استفاده از خوراک سالم و باکیفیت و مدیریت صحیح غذادهی، علاوه بر کمک به بهبود رشد و عملکرد تولیدی ماهیان، می‌تواند با کاهش خوراک مصرف‌نشده و ورود مواد آلی به محیط‌های پرورشی، در حفظ کیفیت آب و کاهش آثار زیست‌محیطی فعالیت‌های آبزی‌پروری مؤثر باشد.
کانال اطلاع‌رسانی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان
