در برنامه صبح بخیر ایران مطرح شد؛ ظرفیت‌های ژنتیکی انار ایران و معرفی ارقام تجاری
تاکید بر ظرفیت‌های ژنتیکی انار ایران و راهکارهای علمی مقابله با تنش‌های اقلیمی در باغ‌ها توسط عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری و رئیس پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، وحیده نرجسی، عضو هیات علمی این پژوهشکده و رئیس پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه، روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ در برنامه صبح بخیر ایران شبکه یک سیما حضور یافت و درباره ظرفیت‌های پژوهشی کشور در زمینه انار و راهکارهای علمی ارتقای کیفیت و تولید این محصول راهبردی توضیح داد.
وی با اشاره به جایگاه انار در کشاورزی ایران اظهار کرد: انار از محصولات بومی ایران است و به دلیل سازگاری با دامنه متنوعی از شرایط آب و هوایی، در مناطق مختلف کشور کشت می‌شود. با این حال، سرمای شدید زیر صفر از محدودیت‌های مهم کشت این محصول به شمار می‌رود.
نرجسی با اشاره به جایگاه شهرستان ساوه در تولید و پژوهش انار افزود: ساوه به دلیل برخورداری از سابقه طولانی کشت انار و فعالیت‌های تحقیقاتی تخصصی، از مهمترین قطب‌های تولید این محصول در کشور است. نخستین کلکسیون ژرم‌پلاسم انار ایران در سال ۱۳۴۲ در این شهرستان ایجاد شد و فعالیت‌های تخصصی پژوهش در زمینه انار نیز در قالب پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه ادامه یافته است.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری با اشاره به ظرفیت ژنتیکی انار کشور بیان کرد: کلکسیون ژرم‌پلاسم انار ایران شامل ۷۶۲ ژنوتیپ است که طی سال‌های ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۱ جمع‌آوری شده‌اند و در مراکز تحقیقاتی مربوط نگهداری و حفاظت می‌شوند. این تنوع ژنتیکی، ظرفیت ارزشمندی برای مطالعات اصلاحی، شناسایی ویژگی‌های مطلوب و توسعه ارقام متناسب با نیازهای تولیدکنندگان و بازار فراهم می‌کند.
وی با معرفی ارقام تجاری انار گفت: از میان ۱۰ رقم تجاری معرفی شده توسط سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دو رقم ملس ساوه و آلک ساوه به این شهرستان تعلق دارند. رقم ملس ساوه به دلیل ویژگی‌های کیفی میوه، طعم متعادل، مواد جامد محلول بالا و برخورداری از ترکیبات زیست فعال از جمله آنتوسیانین‌ها، ترکیبات فنولی و ویتامین C، از جایگاه مناسبی در بازار مصرف و صادرات برخوردار است و علاوه بر تازه خوری، قابلیت استفاده در صنایع فرآوری انار را دارد.
نرجسی همچنین به تنوع ارقام انار در مناطق مختلف کشور اشاره کرد و ارقامی مانند رباب نیریز، ملس یزدی، قجاق قم، شیشه کب، اردستانی، بجستانی و نادری را از نمونه‌های شناخته شده مناطق انارخیز برشمرد.
وی درباره امکان تولید انارهای نرم‌هسته توضیح داد: میزان سختی هسته یکی از ویژگی‌های ژنتیکی ارقام انار است و حذف کامل هسته با اقدامات معمول باغبانی امکان‌پذیر نیست؛ اما می‌توان از طریق برنامه‌های اصلاحی و تلاقی هدفمند والدهای دارای ویژگی‌های مطلوب، برای تولید ارقام نرم هسته اقدام کرد.
به گفته وی، در مجموعه تحقیقات سازمان تات، دو رقم نرم هسته معرفی شده است که پس از تکمیل بررسی‌های سازگاری و ارزیابی‌های لازم، امکان معرفی و توسعه کشت آنها فراهم خواهد شد.
رئیس پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه با اشاره به پیامدهای تغییر اقلیم در باغ‌های انار اظهار کرد: کم آبی، افزایش دما و شدت تابش نور می‌توانند موجب بروز عوارض فیزیولوژیک در میوه شوند. ترکیدگی پوست، آفتاب سوختگی و سفید شدگی دانه‌ها از جمله مشکلاتی هستند که در شرایط تنش آبی و گرمایی ممکن است در باغ‌ها مشاهده شوند.
وی افزود: در یکی از پروژه‌های تحقیقاتی، انواع سایبان برای کاهش آثار تنش‌های محیطی در باغ‌های انار بررسی شد و نتایج پژوهش، استفاده از سایبان سفید با ۵۰ درصد سایه‌اندازی را به عنوان گزینه‌ای موثر برای کنترل تنش‌ها پیشنهاد کرد. این راهکار می‌تواند در کنار مدیریت صحیح آبیاری، به کاهش آثار نامطلوب شرایط محیطی بر درخت و میوه کمک کند.
نرجسی تاکید کرد که انتخاب روش‌های مدیریتی باید بر اساس شرایط اقلیمی منطقه، وضعیت باغ و نیازهای تولید انجام شود و بهره‌گیری از نتایج پژوهش‌های کاربردی می‌تواند به افزایش پایداری تولید و حفظ کیفیت محصول کمک کند.
وی در بخش دیگری از این گفتگو، پیوند را یکی از روش‌های متداول باغبانی برای ترکیب ویژگی‌های مطلوب پایه و پیوندک دانست و توضیح داد: در صورت انتخاب پایه متناسب با شرایط خاک و تنش‌های محیطی، می‌توان از پیوندک ارقام تجاری برای تولید درختانی با ویژگی‌های مطلوب استفاده کرد. انتخاب پایه و پیوندک باید با توجه به هدف تولید و شرایط محیطی باغ انجام شود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری در پایان با اشاره به ارزش غذایی و فرآوری انار خاطرنشان کرد: بخش‌های مختلف این میوه، از جمله پوست آن، حاوی ترکیبات ارزشمند زیستی هستند و می‌توانند در مطالعات و صنایع مرتبط با فرآوری محصولات کشاورزی مورد توجه قرار گیرند.
فعالیت‌های پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه انار، با تمرکز بر اصلاح ارقام، مدیریت باغ، تغذیه، مقابله با تنش‌های زیستی و غیرزیستی و انتقال یافته‌های علمی به بهره‌برداران، با هدف ارتقای کیفیت محصول، کاهش خسارت‌ها و بهبود پایداری تولید دنبال می‌شود.
همچنین، برنامه زنده تلویزیونی ایران ما از شبکه سه سیما، روز شنبه ۲۵ مهر ماه، با حضور در پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه، به معرفی توانمندی‌های پژوهشی و ظرفیت‌های تولیدی انار ایران، به ویژه انار ساوه پرداخت. در این برنامه، وحیده نرجسی رئیس پردیس تحقیقات و آموزش انار ساوه، درباره جایگاه انار ایران در جهان، اهمیت این محصول در استان مرکزی و ظرفیت‌های علمی و تولیدی آن توضیحاتی ارائه کرد.
